Báo Pháp Luật "mở hàng" vấn đề biên giới Việt - Trung

Bài trên Báo Pháp Luật TPHCM online thứ tư ngày 2/1/2008

Sáng qua (30-12), UBND tỉnh Lào Cai tổ chức lễ mừng công trở thành tỉnh đầu tiên hoàn tất phân giới cắm mốc.

Buổi lễ có cả khách mời trung ương, khách Đại sứ quán Trung Quốc cùng đại diện tỉnh Vân Nam. Buổi chiều, vượt 50 km đường đèo mù sương, tới cột mốc 144 ở độ cao hơn 1.600 m vừa hoàn thành, Thứ trưởng Ngoại giao đặc trách vấn đề biên giới, ông Vũ Dũng, đã trả lời phỏng vấn Báo Pháp Luật TP.HCM.

Lần đầu tiên xác lập rõ ràng biên giới Việt-Trung

. Thưa ông, Hiệp định biên giới ký từ năm 1999 mà đến giờ mới có tỉnh đầu tiên hoàn tất cắm mốc thực địa. Ông có thể bình luận gì về sự kiện này?

+ Trưởng đoàn phân giới cắm mốc tỉnh Vân Nam nói đây là bông hoa đẹp thì đúng như vậy. Đây là bông hoa đẹp của quan hệ hữu nghị hợp tác Việt Nam - Trung Quốc, mở đường và khích lệ để sáu tỉnh biên giới còn lại sớm hoàn tất cắm mốc trong năm 2008 như thỏa thuận cấp cao hai nước.

Nhưng điều quan trọng chưa dừng lại ở cắm mốc mà là mở đường cho hợp tác kinh tế phát triển, để đường biên giới Việt-Trung thực sự trở thành biên giới hòa bình, hợp tác và cùng nhau phát triển. Với đà đã được tạo ra trong những năm qua, tôi tin rằng trong năm 2008 chúng ta sẽ hoàn thành toàn bộ việc cắm mốc trên toàn tuyến biên giới trên bộ Việt-Trung. Lần đầu tiên đất nước ta, dân tộc ta có một đường biên giới trên bộ với Trung Quốc rõ ràng, dễ nhận biết như thế.

. Ước tính còn khoảng 15% công việc phân giới cắm mốc trên toàn tuyến biên giới, bao giờ sẽ hoàn thành?

+ Hiện tại chúng ta hoàn thành 85%-87% công việc. Khu vực tồn đọng phần lớn là phức tạp, nhạy cảm tồn tại trong nhiều năm qua. Tuy nhiên, hai nước đã ký thỏa thuận hoàn tất phân giới cắm mốc trong năm 2008. Ban chỉ đạo trung ương đang bám sát, chỉ đạo phương án đàm phán triển khai cụ thể từng mốc, từng khu vực. Trung ương tăng cường lực lượng cho các nhóm phân giới cắm mốc với chuyên gia kỹ thuật giỏi nhất, khỏe mạnh nhất.

Không thỏa hiệp để mất đất

. 15% khu vực còn lại như ông nói là phức tạp. Tại sao vậy?

+ Phần lớn là điểm C. Năm 1999, khi ký Hiệp ước, đôi bên có 164 khu vực C, tức hai bên có nhận thức khác nhau. Chẳng hạn địa hình thay đổi không như bản đồ thời Pháp-Thanh hoặc mô tả trước đây không rõ. Nhưng những khu vực này đi vào cụ thể dần dần được giải quyết. Thác Bản Giốc, cửa sông Bắc Luân đều là khu vực C như vậy.

. Có người lo ngại đẩy nhanh tốc độ cắm mốc có thể thiếu chính xác. ông nghĩ sao?

+ Trong cuộc họp ở cấp trưởng đoàn Chính phủ về biên giới lãnh thổ, tôi và Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Trung Quốc Vũ Đại Vĩ đã thỏa thuận một loạt biện pháp để đẩy nhanh tiến độ phân giới cắm mốc. Chẳng hạn, đồng loạt giải quyết tất cả các khu vực, kể cả nơi khó khăn nhất như thác Bản Giốc. Song song tạo điều kiện ổn định, ít ảnh hưởng nhất tới cộng đồng dân cư biên giới. Ngoài ra còn có một thống nhất rất quan trọng là đôi bên dỡ bỏ những công trình nằm trên đường biên giới, trong đó có công trình quân sự... Tôi tin là với các thỏa thuận đó, chúng ta hoàn toàn có thể đẩy nhanh việc phân giới cắm mốc.

Những chỗ chưa rõ thì phải tìm ra được đường biên vừa phù hợp với Hiệp ước, vừa được hai bên chấp nhận với tinh thần anh em chứ không phải là thỏa hiệp để mất đất.

Biên giới trên bộ: An ninh đã tốt lên nhiều

. Thưa ông, khu vực biên giới Việt-Trung thường xảy ra các vụ việc người dân hai nước tranh giành đất sản xuất, đôi khi dẫn tới xô xát. Cắm mốc xong liệu có giải quyết được vấn đề này?

+ Như khu vực này chẳng hạn, tình trạng vi phạm đã giảm đáng kể. Tại vì cắm mốc xong sẽ chỉ ra được một đường biên dễ nhận biết nhất, dễ quản lý nhất, cả dân và cán bộ đều biết giới hạn của mình tới đâu.

Ngay những nơi chưa hoàn thành thì so với một, hai năm trước, tình hình cũng đã tốt hơn rất nhiều, phù hợp với quan hệ Việt-Trung. Chúng tôi và các đồng chí biên phòng trực tiếp làm những việc đó biết rất rõ.

. Chúng tôi được biết với phần đất mà dân Trung Quốc xâm canh, người dân và chính quyền địa phương của ta đã chi tiền bồi thường công sức trồng trọt cho họ. Vậy với phần mà dân Việt Nam sang bên kia thâm canh, phía Trung Quốc ứng xử như thế nào?

+ Đã là quan hệ qua lại thì phải đôi bên cùng có trách nhiệm. Chúng ta rất đàng hoàng và phía Trung Quốc cũng phải có trách nhiệm. Vạch ra được một đường biên rõ ràng, dễ nhận biết nhất thế này, bà con không có gì thiệt thòi cả.

Việt Nam mất thác Bản Giốc?

. Thưa ông, vừa rồi các diễn đàn trên Internet có thông tin rất khác nhau về Hiệp định biên giới trên bộ. Thậm chí đặt cả vấn đề Việt Nam chịu nhiều thiệt thòi khi ký hiệp định này. Là người trong cuộc, ông giải thích thế nào?

+ Biên giới lãnh thổ là vấn đề thiêng liêng của mọi quốc gia. Việt Nam ta lại càng như vậy. Nhiều thế hệ đã chiến đấu vì chủ quyền, bảo vệ mảnh đất này. Dân tộc ta đi qua nhiều cuộc kháng chiến cũng để bảo vệ chủ quyền đó. Cho nên biên giới lãnh thổ là vấn đề rất thiêng liêng với từng người dân và với cả lãnh đạo nhà nước.

Tôi khẳng định thông tin mà bạn nêu hoàn toàn không có cơ sở. Vì chúng ta xây dựng Hiệp ước 1999 với Trung Quốc là đã dựa trên nguyên tắc của đường biên giới lịch sử. Tức là đường biên giới được xác định trên hai công ước Pháp-Thanh 1885 và 1897. Có thể nói Hiệp ước 1999 đã phản ánh đầy đủ nhất, trung thực nhất, chính xác nhất hai công ước đó. Cho nên không thể nói Việt Nam mất đất.

. Cụ thể với thác Bản Giốc thì sao? Có dư luận là Việt Nam bị mất.

+ Công ước Pháp-Thanh và Hiệp định 1999 quy định đường biên giới khu vực này chạy theo trung tuyến dòng chảy sông Quế Sơn, lên thác và tới mốc 53 phía trên. Do đó, phần thác cao rất đẹp của Bản Giốc hoàn toàn nằm bên phía Việt Nam, phần thác thấp nhưng là phần chính nằm ở sông Quế Sơn là thuộc Trung Quốc. Như vậy không có chuyện Việt Nam mất thác Bản Giốc. Tôi cho rằng có người thiếu thông tin nhưng cũng có người cố tình bôi nhọ chúng ta.

. Nhưng có thực tế như người dân địa phương phản ánh là trước đây cha ông họ vẫn canh tác, trồng cấy bên kia thác Bản Giốc. Điều đó có thể hiểu thế nào?

+ Khu vực nào cũng có. Có nơi hai xóm hai bên đường biên cùng dân tộc, cùng anh em họ hàng, làng xóm cả. Biên giới là một lịch sử dài nên qua lại xâm canh, xâm cư rất bình thường. Sau Hiệp định 1999, hai nước đang giải quyết vấn đề này. Chỗ nào thuộc về Trung Quốc thì trả về Trung Quốc, phần nào của Việt Nam thì trả về cho Việt Nam. Tuyệt nhiên không được hiểu là ta bị mất đất.

Đường biên giới được thể hiện trên bản đồ tỷ lệ 1/50.000, tức một mm trên bản đồ ra thực địa là 50 m. Người phân giới cắm mốc phải đưa được nét vẽ đó ra thực địa. Có thể nói đường biên giới chúng ta chưa bao giờ được phân định rạch ròi như bây giờ.

Vấn đề biển Đông không liên hệ tới tiến độ cắm mốc trên bộ

. Vấn đề cuối cùng, thưa ông. Việt – Trung còn tồn tại vấn đề biển Đông và dường như nóng lên nhiều thời gian qua. Việc này sẽ ảnh hưởng thế nào tới việc triển khai phân giới cắm mốc trên thực địa đất liền?

+ Tôi không thấy sự liên hệ nào giữa hai việc này. Chính Trung Quốc cũng rất quyết tâm hoàn thành phân giới cắm mốc trên bộ và cũng đang làm hết sức mình để hoàn tất trong tháng 6-2008. Còn vấn đề biển Đông, đôi bên tiếp tục bàn bạc tìm giải pháp.

. Với biểu hiện thanh niên tụ tập biểu thị tình cảm với chủ quyền, biên giới, nhiều ý kiến cho rằng Chính phủ cần có trách nhiệm hơn trong cung cấp thông tin tới dân chúng về vấn đề chủ quyền quốc gia. Ông nghĩ thế nào?

+ Tôi đồng ý. Trong chủ trương chung về công khai, minh bạch, nhà nước cần tăng cường thông tin cho báo chí, cho người dân để mọi người nắm được tình hình.

Trích từ Trang Ha's blog. Trân trọng cảm ơn nhà văn.

Quà Giáng Sinh

Sau khi mười mấy cảnh sát thường phục áp giải tôi về trụ sở Công an quận Hoàn Kiếm vào hồi 10h5' sáng qua, tôi bị buộc phải cầm mọi thứ trong túi xách bầy lên bàn. Cả gói băng vệ sinh phụ nữ.

Một cảnh sát được cử giữ riêng điện thoại để tránh trường hợp tôi xoá mọi dấu tích các cuộc gọi quan trọng. Cuộc đấu tranh giữa cảnh sát và người bị bắt được nửa tiếng thì tôi đề nghị:

- Con tôi tan học lúc 11h trưa, tôi muốn về đón con!

Lúc 11h kém 10 tôi quá bức xúc nên yêu cầu được cho gọi điện cho người nhà, để đón con tôi về.

Họ đồng ý cho gọi điện về nhà. Bố cháu giúp tôi đón cháu, chở con về nhà, cho con vào nhà, khoá cửa đi. Con gái tôi gọi điện nói, mẹ ơi, con vào trong nhà rồi nhưng con không có chìa khoá vào phòng đâu mẹ ạ.

Nhà tôi là một công trình đang xây dở 4 tầng, chỉ có 1 phòng duy nhất có thể để đồ đạc và ngủ, còn lại toàn sửa dở, trống trải bẩn thỉu. Làm sao lại để cho một đứa trẻ lớp 2 ngủ giữa công trình xây dựng vắng vẻ được? Tôi an ủi con và nói, con kiếm một góc giường chiếu nào ngủ đi. Ngủ dậy mẹ sẽ hôn để đánh thức con nhé. Nghe tiếng con gái là lúc đầu tiên tôi chảy nước mắt tại Công an Hoàn Kiếm. Họ doạ, nạt, vặc, mắng, nghiến răng, lườm, trợn, chòng chọc, cau, tôi không thấy đáng sợ bằng cảm giác êm ái khi nghĩ đến con và giấc ngủ trên nền chiếu cứng trưa nay của con. Vì tôi là một người mẹ.

Họ lần lượt đi ăn, chia ca đi ăn còn lại ngồi thẩm vấn tôi liên tục. Tôi đói lắm. Nhưng cho đến sau 2 tiếng mọi người ăn nghỉ xong mới phát hiện tôi vẫn bị bỏ đói (và khát chỉ mình tôi biết), họ vội vã đi mua 1 cái bánh mì nguội. Tôi rất tự ái và cũng nói thật với họ là tôi không tài nào nuốt nổi. Tôi chỉ nghĩ con tôi thế trưa nay ăn gì? Gia đình tôi hơi khác các gia đình khác nên tôi cố gắng để con tôi được nhiều chăm sóc hơn.

Họ ăn xong bữa trưa rồi ăn đến bánh kẹo bữa lỡ, vỏ bánh kẹo khỏi tay là vứt bừa xuống gậm bàn. Tôi đói lắm.

Tôi nghĩ nếu không được về với con tôi sẽ tuyệt thực và cũng không uống nước để phản đối. Lúc đó các anh phóng viên trong Sài Gòn cũng như phóng viên báo Tuổi Trẻ ở Hà Nội đều gọi điện động viên tôi, nói, tại sao em không phản ứng dữ lên, nói tình cảnh gia đình của em ra, yêu cầu họ phải cho em về, thích làm việc thì đúng giờ hành chính tôi sẽ lên làm việc với anh, còn tôi phải về với con tôi. Tôi nói, em đã nói hàng chục lần từ mấy tiếng đồng hồ nay, nói với tất cả mọi người. Họ vô cảm trơ trơ như đá. Những cú điện thoại lúc ấy là những động viên vô giá với tôi. Khi phát hiện ra, công an tước luôn máy và không cho nghe mọi cuộc gọi, họ tự mở đọc mọi tin nhắn lúc đó, tự gọi lại, thậm chí hôm nay 1 người bạn tôi nói, thật may, họ gọi cho anh nói, anh ơi hãy đến đây giúp đỡ Trang Hạ. Anh ấy hỏi đây là đâu thì họ không nói rành mạch, anh không đi vì anh ấy biết là tôi không bao giờ cầu cứu ai kiểu đó.

Bắt đầu từ 2h chiều, tôi bắt đầu nổi nóng.

Tôi nhớ khi miêu tả tâm lý những người đi tù lâu, nhà văn thường kể giai đoạn đầu mới vào tù sẽ gào thét đập phá, rồi sẽ khóc lóc nức nở. Giai đoạn sau năn nỉ, hiền lành, lý lẽ mềm dẻo cam chịu, hy vọng tranh thủ được tí cơ hội nào. Còn giai đoạn tù lâu năm, người tù sẽ buông xuôi đờ đẫn, ngày tự do mở cửa, có người tù còn chả buồn bước ra.

Tôi thấy tôi vừa vào Công an quận Hoàn Kiếm mấy tiếng, tôi đã có triệu chứng đờ đẫn của một người đã bị tù hãm lâu. Tôi sợ quá. Tôi muốn phá tan sự bất bình thường đó, nên bắt đầu gào. Tôi nhớ là tôi hét hai lần với một con trinh sát nghe trộm điện thoại của tôi: TỔ SƯ CON MẶT LỒN NGHE TRỘM ĐIỆN THOẠI TAO!

Họ bèn lôi tôi sang phòng khác.

Lúc đó là khoảng 3h chiều. Tôi nói trong nước mắt, các anh chị cũng là bố mẹ, các anh chị cũng phải nuôi dạy con cái, đẻ con ra ai cũng phải có trách nhiệm với nó, cho nó ăn nó ngủ, cho nó học hành. Chẳng lẽ chỉ có các anh chị có con thôi còn người khác thì không hay sao? Họ bảo, chị chưa xong, chị cứ ngồi đây. Lúc đó có một bản lời khai mới của người mới bị bắt, họ mang sang và thẩm vấn lại tôi, vì sao tôi giấu không nhắc tới một người tên là X., vì sao tôi quen anh ta, tại sao người kia nói quen tôi ở A mà tôi lại nói mới gặp hôm đi biểu tình ở B? Vậy lần đầu tiên gặp X tôi đã uống một chén trà hay một chén cà phê?

Tôi khai xong một bản bổ sung, và đề nghị, bây giờ đã gần 5h, hãy để tôi về.

Tôi muốn về vì bây giờ là 5 giờ. (Không ai hỉểu 5h chiều ngày thứ Bảy này quan trọng với tôi hơn bất cứ lúc nào. Vì tôi là một người mẹ.)

Họ bắt đầu ăn tối.

Tôi đói lắm. Tôi không uống nước nên tôi cũng không đi tiểu được.

Họ ăn mì tôm, họ ăn bánh mì, họ ăn sắn luộc, họ ăn ngô luộc, họ hỏi tôi có ăn bánh mì không? Tôi lắc đầu. Tôi đói thứ khác, như thể đói tình người. Chắc gì giờ này con tôi có gì vào bụng chưa? Có người mẹ nào nuốt nổi không?

Một anh công an ân cần giới thiệu cho tôi cái bánh mì suất trưa của tôi vẫn trước mặt, tôi buồn bã mách cho anh biết: Nó thiu rồi anh ạ.

Họ ăn xong họ uống. Họ hỏi tôi có uống sữa không. Tôi nức nở nói:

- Tôi không cần uống sữa đâu, nhưng con tôi đang cần uống sữa!

Họ im lặng. Vì có thể các công an viên cũng không có quyền quyết định thả tôi.

Họ kéo tôi sang phòng khác. Cứ mỗi lần tôi khóc họ lại kéo tôi sang phòng khác. Ở đây tôi gặp một bạn blogger vô tình bị giữ cùng, dù bạn chưa bao giờ biểu tình, blog không một chữ HS-TS. Bạn cũng không xin chữ ký của tôi, không mua sách của tôi. Nhưng số máy của bạn nằm trong số những cuộc gọi gần đây của tôi. Bạn bị giữ từ khoảng gần 11h đến giờ chưa ra.

Tôi phát hiện ra, Trường Sa Hoàng Sa là đau đớn nóng hổi tràn ngập đầu óc trí thức và thanh niên thì ở quanh tôi lúc này, chữ Hoàng Sa Trường Sa nó chỉ xuất hiện trong tang vật bị niêm phong, trong biên bản, trong những thứ thuộc về đối tượng bị giữ, biểu tượng cho những gì họ cần ngăn chặn. Nó cũng xuất hiện trên cái mũ bảo hiểm duy nhất tôi dán để ở góc bàn, tượng trưng cho sự lật mặt, phản trắc. Mọi sinh viên chỉ đề nghị tôi cho đề-can và mang về. Riêng một anh cứ nằng nặc đòi tôi phải tự tay dán đề-can lên mũ cho anh, tôi đành chiều ý anh, và anh bắt tôi ngay.

Tôi sang phòng mới và một anh mới giữ tôi. Tôi đã dặn mình không được nghĩ đến con nữa vì nó làm tôi mềm lòng. Nhưng sự tức giận bùng nổ từ tận đáy lòng thì không làm sao kiềm chế được. Tôi sừng sộ nói tôi cần về, con tôi đang cần tôi.

Anh cảnh sát mới mỉa mai:

- Tôi cũng có gia đình đây này. Nhưng giờ này tôi cũng phải đi làm vì các chị.

- Nhưng các anh được trả lương cho ngày hôm nay, đây cũng là công việc, sự nghiệp của anh.

- Tức là chị muốn được trả tiền chứ gì, hờ hờ

- Tôi nói cho anh biết, không có tiền bạc nào mua được những thời gian tôi chăm sóc con tôi. Anh không hiểu sao?

Chuông reo. Anh rút máy di động trong túi ra, nói với đầu kia dịu dàng: Mẹ, mẹ cứ ăn cơm đi nhé, mẹ ơi mẹ, vâng mẹ ạ.

Mẹ công an mới cần tình người. Mẹ của con tôi thì không cần.

Tôi chỉ muốn nói tới tất cả những người nào còn nghe được giọng nói bé nhỏ của tôi lúc đó, hãy trả mẹ cho con gái tôi! Làm ơn đấy, hãy trả mẹ cho con tôi!

Cho dù thời điểm 5h chiều nay đã qua rồi!

Trận bóng đá trên tivi buổi tối qua hết từng hiệp một, tôi vẫn phải trả lời một số vấn đề. Viết cam kết.

Bây giờ tôi có triệu chứng của người đã ở tù giai đoạn hai. Tôi chỉ muốn về, rồi muốn ra sao thì ra.

Hết trận cầu, họ kéo tôi quay lại phòng trực ban. Tôi nói với ông C. trực lãnh đạo công an quận:

- Bây giờ là 10h kém 15, tôi muốn gọi điện về nhà, bây giờ là giờ ngủ của con tôi, tôi muốn biết có ai đang ở nhà không, tôi phải giải thích với nó.

- Không, không gọi đi đâu hết.

- Tôi gọi bằng máy cơ quan anh, số nhà tôi các anh thẩm vấn có hết rồi.

- Không.

Tôi lại trào nước mắt:

- Xin lỗi anh, tôi chưa bao giờ van vỉ ai cái gì. Chẳng qua vì bây giờ là lúc tôi cần gọi điện thoại về cho con tôi, tôi mới yêu cầu. Ai cũng làm cha làm mẹ, nghề gì cũng chỉ là để kiếm sống nuôi gia đình, đâu phải đi làm là để vô cảm đánh mất tính người?

Ông C. dán mắt vào ti vi.

Lúc đó thì tôi sụp đổ.

Vì tôi là một người mẹ.

Tôi đã hứa đón cháu đi học về. Tôi đã hứa chiều nay có một bữa ăn nhỏ chiều thứ Bảy dành cho hai mẹ con ở riêng Quán cá Thùy Linh gần nhà nhân dịp Noel. Ngày nào cháu cũng đi học qua đó mà chưa một lần nào cháu được bước vào. Tôi đã hẹn ông già Noel mang quà đến nhà hàng lúc 5h để cháu được bất ngờ. Tôi đã mua một món quà nhỏ nhoi chỉ có giá khiêm tốn 50.000 đồng để ông già Noel đúng giờ mang đến. Con tôi là một đứa trẻ thiệt thòi (thiếu thốn những thứ vô hình) rất nhiều so với những đứa trẻ khác nên tôi chỉ cố gắng để cháu không phát hiện ra điều đó. Giờ đó đã qua, chắc ông già Noel đến nơi đã không tìm thấy chúng tôi, chắc ông đi về. Món quà giá trị quá nhỏ, thật sự là quá nhỏ không đủ lợi nhuận để ông đi đưa quà hai lần.

Khi ra khỏi đồn công an, tôi đi bộ dọc vỉa hè và đến giữa Nhà Thờ Lớn, đôi mắt tôi đẫm nước mắt nhìn ra thế giới. Không phải sự tàn ác lạnh lùng mất nhân tính của thế giới này có thể làm tôi rơi nước mắt, mà là những tình cảm con người vẫn còn trong tôi đang giày vò tôi.

Trước đây tôi là một người cộng-sản-ngoài-đảng, hoàn toàn vô thần, tích cực. Giờ có lẽ tôi sẽ ngược lại, biết đâu. Và biết đâu tôi sẽ tin vào Chúa. Bởi tôi không còn tin vào người sống.

Tôi đi bộ tiếp về phố Hàng Bông. Mưa bắt đầu đổ xuống gió rét.

Khi về đến nhà mới biết, chồng tôi chở con gái ra đứng ở cổng công an quận từ chiều đến gần 10h đêm nhưng họ không cho vào cũng không cho tin tức. Rất bất ngờ là cả nhà chồng tôi đã đứng chờ cho đến tối khuya ở công an quận. Tôi hỏi, mẹ bị bắt con có sợ không con? Con không sợ đâu, con chỉ lo cho mẹ. Ừ mẹ cũng thế, mẹ chẳng sợ, mẹ chỉ lo cho con. Ơ mẹ ơi, hai mẹ con mình giống nhau nhỉ!

Con gái ơi, con ngoan lắm, ông già Noel năm nay chả có quà cho con đâu con ạ. Mà ông già Noel cũng không có thật đâu con ạ. Đối với mẹ thì Chúa đã chết trong trụ sở Công an quận Hoàn Kiếm rồi. Nữa là quà Giáng sinh, cho con.

Tôi chọn tự do

Trích từ Trang Ha's blog. Trân trọng cảm ơn nhà văn

Cảm ơn chị Thu Hà và anh Việt Dũng - báo Tuổi Trẻ về bài báo này

Chủ Nhật, 14/10/2007, 02:45 (GMT+7)

“Tôi chọn tự do”

TTCT - Tóc ngắn, chân dài, mê và chơi xe máy thể thao, là một blogger có hạng, thừa năng lượng để có thể làm một lúc 4-5 việc: bảo vệ luận án thạc sĩ, làm báo, làm dự án giúp đỡ cô dâu Việt, admin cho một website toàn đàn ông và phóng xe máy đi du lịch... một mình...

Nhà văn Trang Hạ - chủ nhân blog tiếng Việt “hot” nhất với 2,7 triệu lượt truy cập

TTCT là

Những hình ảnh mà Trang Hạ xuất hiện trước cộng đồng, cả online và offline khiến ít ai nghĩ cô là một nhà văn, một nhà thư pháp. Càng ít ai nghĩ cô là một “công dân mạng chân chính” với tất cả những ý nghĩa tốt đẹp nhất của khái niệm đó. Nhưng đã vào blog Trang Hạ, và nhất là từng làm việc với cô, chỉ có thể lắc đầu thán phục: hình như một ngày của cô có... 30 giờ!

Duyên nợ với cô dâu Việt

“Khi mới sang Đài Loan, tôi cũng như rất nhiều người khác có ác cảm với cô dâu Việt: tại sao cũng nghèo, cũng khổ, nhưng tôi vẫn quyết tâm học hành tử tế, vẫn tự quyết định được số phận mình, mà họ lại có thể cam tâm để cho người ta cởi quần áo xoi mói như xem một món hàng, bán rẻ mình cho một tương lai vô định. Mà đã chấp nhận thân phận làm dâu xứ người sao họ không trang bị những kiến thức tối thiểu là vài câu tiếng Hoa, là số điện thoại gọi cảnh sát...

Nhưng sống lâu rồi ở Đài Loan mới thấy, mới biết không số phận cô dâu nào là giống nhau, không một bi kịch nào giống bi kịch nào, và tất cả đều làm cho tôi phải quan tâm, phải bức xúc, phải hành động”. Trang Hạ nói như vậy khi được hỏi vì sao lại chọn đề tài cho luận án thạc sĩ tại Đài Loan là “Nghiên cứu về sự tiếp thu và hiệu quả các chương trình truyền thông của cô dâu Việt”.

“Các học giả khả kính cùng các nhà ngoại giao đóng hộp trong các thư viện và những bộ lễ phục chắc chắn không thể thu nhận được những thông tin mà tôi không những đã thu nhận mà còn tự trải nghiệm qua bốn năm ở Đài Loan, vì tôi sống với nhiều thân phận: sinh viên, nhà văn, nhà báo, người tình nguyện - Trang Hạ nói, vừa tự tin vừa buồn bã - Ai cũng biết cô dâu Việt là một vấn đề xã hội của Đài Loan và VN. Ai cũng nghĩ nên giúp đỡ họ. Nhưng giúp như thế nào thì lại là một vấn đề cực kỳ nan giải, phức tạp. Ví dụ đơn giản tưởng như dễ làm nhất là chương trình truyền thông cho cô dâu Việt. Ai cũng nghĩ buổi tối là giờ dễ xem nhất và đông người xem tivi nhất.

Nhưng đâu có ai đến từng nhà có cô dâu Việt để biết rằng giờ ấy chồng thích xem thời sự, bố chồng thích xem thể thao, mẹ chồng thích xem phim truyền hình, em chồng thích xem ca nhạc, còn cô dâu Việt thì đang... rửa bát. Cô chỉ có thể nhìn lên màn hình tivi khi mọi người xem xong chương trình yêu thích của mình và công việc nhà đã xong. Nghĩa là vào nửa đêm.

Cũng đâu có ai bỏ công tìm hiểu xem tivi trong các gia đình ấy nằm ở đâu? Chỉ có trong phòng khách thôi hay phòng ngủ cũng có? Cái điều khiển tivi luôn nằm trong tay người có quyền lực trong gia đình. Có mấy cô dâu Việt được cầm remote mà lựa chọn chương trình dành cho mình? Một chuyện nhỏ hơn nữa là phát tờ rơi: bến xe, ga tàu, phòng đợi sân bay... hầu như đều có tờ rơi hướng dẫn cô dâu Việt, nhưng có mấy cô dâu Việt chủ động ra quầy sách báo rút một tờ rơi xem người ta nói gì trong đó? Chủ động tìm kiếm thông tin chỉ là thói quen của xã hội phát triển. Với cô dâu Việt, muốn họ đọc, ít nhất phải dúi vào tay từng người”.

Và cũng chính vì thế mà Trang Hạ mới trở thành admin của Vietnamclub - diễn đàn của những ông chồng Đài lấy vợ Việt, đến năm 2006 đã có 700 thành viên. Là phụ nữ duy nhất trong một thế giới toàn đàn ông, cô phải tư vấn từ việc nên gửi tiền về VN cho nhà vợ bao nhiêu một tháng thì vừa, đến việc đau đầu nghĩ xem có nên dịch hay không dịch một tin nhắn từ điện thoại di động của vợ mà ông chồng đã cẩn thận chép lại từng mẫu tự. Dịch thì ông chồng sẽ biết vợ ngoại tình, nhưng không dịch thì có vì thế mà gia đình họ yên ấm? Cuối cùng là giải pháp: vẫn dịch, nhưng cảnh báo ông chồng về việc chính ông cũng có một phần trách nhiệm trong sự rạn nứt tình cảm và đề nghị họ ngồi lại nói chuyện với nhau. Rồi cảnh cáo: Về nhà không được “nặng tay” với vợ, nếu không sẽ bị khai trừ khỏi câu lạc bộ kèm theo chú thích ngay dưới nick name: “Đánh vợ!”.

Đấy vẫn không phải là việc nặng nề nhất mà Hạ trải qua khi quyết định dấn thân vào hoạt động xã hội mệt mỏi này, kèm theo nó là những lần năn nỉ các hãng hàng không chuyên chở miễn phí sách báo từ VN sang phát cho các CLB cô dâu Việt, thuê luật sư tư vấn và bào chữa, những lần ra tòa, những cuộc “bút chiến” với báo chí địa phương khi họ đăng tải những bài báo đầy khinh miệt cô dâu Việt, và những nỗi tủi hận xót xa không dễ xóa nhòa về những đồng bào bất hạnh của mình. Mà cô dâu Việt ở Đài Loan thì có ít đâu: 90.000 người - chưa kể 10.000 đã bỏ về VN trong năm 2006 vì nhiều lý do: chồng chết, hết hạn visa, bị trục xuất vì phạm tội... Tất cả những điều đó làm cho người cầm bút đau đớn. Và chị tải tất cả trên blog.

Vẫy chào hạnh phúc, và chọn tự do

Là một người nghiên cứu về truyền thông, Trang Hạ hiểu sâu sắc ý nghĩa của việc chủ động đưa thông tin và điều khiển được cách nó xuất hiện trước công chúng. Chính vì thế mà từ năm 2002 chị tiếp cận với blog và sau đó một năm, 2003, khi chị sang Đài Loan, viết blog hằng ngày đã trở thành một công việc, một say mê, một hoạt động sáng tạo của công dân đa năng này.

Trang Hạ có hai blog, một tiếng Việt, một tiếng Trung. Tất cả những gì chị viết trên blog đều là công việc (bài báo, truyện ngắn, tác phẩm dịch, giáo trình chuẩn bị đi giảng muốn sinh viên đọc trước...), nếu không thì là quan điểm, nhận định, chủ kiến. Tâm trạng - nếu có - cũng chỉ là tâm trạng cụ thể sau một sự kiện cụ thể. Trang Hạ rất tự tin: “90% những gì tôi viết là cuộc sống, 10% là tình cảm và sáng tạo của tôi. Và 100% những entry trên blog của tôi đều là những bản thảo hoàn chỉnh, có thể in được”. Hai trong số đó vừa được in thành sách và trở thành ấn phẩm bán chạy trên thị trường sách: Xin lỗi, em chỉ là con đĩ (tác phẩm dịch) và Những đống lửa trên vịnh Tây Tử (tập truyện ngắn).

Yahoo châu Á xác nhận cùng với blog của Joe - anh chàng Canada viết tiếng Việt, blog Trang Hạ là blog tiếng Việt có page view cao nhất hiện nay: tính đến 20-9-2007, trước ngày chị tạm đóng vì không đọc xuể comment, đã có 2,7 triệu lượt người truy cập blog của chị. Trung bình cùng lúc có khoảng 15-30 người truy cập, tùy vào thời gian trong ngày.

Tính chuyên nghiệp và “thủ đoạn” cao - Hạ tự giễu mình như vậy - cũng là nguyên nhân page view tăng liên tục: một entry buồn xen lẫn một entry ngộ nghĩnh, những vấn đề xã hội đau đầu nhức óc được post trước một entry về một chuyến du lịch thú vị. Và những cuốn tiểu thuyết dịch luôn luôn tìm được điểm gay cấn hay nhạy cảm nhất để dừng lại. Người đọc quả thật đã bị Trang Hạ dẫn dắt. Họ tò mò, sáng vào, trưa lại vào, xem có gì mới, tối vào lần nữa xem comment có gì hay. Lâu lâu chị lại tạm đóng blog. Có thể vì quá bận không viết được gì mới, cũng có thể vì mệt mỏi quá đọc không xuể, nhưng cũng có khi là... thủ thuật.

Hàng ngàn blogger khác lại gõ cửa. Có rất nhiều việc Trang Hạ đã giải quyết không phải thông qua những thủ tục hành chính vốn ở đâu cũng nhiêu khê và mệt mỏi, mà chính là qua blog. Bạn đọc biết nhiều hơn đến một Trang Hạ - nhà văn dấn thân - cũng là qua blog. Chị thật sự không nhớ mình đã có bao nhiêu truyện ngắn và truyện dịch, nhưng lại nhớ số trang nếu nó được in ra: hơn 1.000 trang khổ A4 - nghĩa là hơn 2.000 trang sách. Con số không nhỏ với một người viết 32 tuổi.

Trong rất nhiều truyện ngắn của mình, Trang Hạ để cho nhân vật đau đớn giằng xé giữa hạnh phúc bình lặng và tự do bão tố. Tất cả các nhân vật của chị đều từ chối những căn phòng có rèm cửa sổ đẹp và phòng tắm tiện nghi để chọn chiếc xe máy phân khối lớn và độc hành trên những con đường vắng nhiều dốc. Không ai bắt họ phải làm thế. Cũng như không ai bắt Trang Hạ phải sống chết vì những cô dâu Việt ở xứ Đài - họ thậm chí chưa bao giờ cảm ơn chị. Nhưng chị đã chọn cách sống ấy. Như một nhân vật của chị (mà người đọc trên mạng tin đến 90% đó là hình bóng Trang Hạ) đã thú nhận: “Tôi nhìn thấy tôi sẽ đen thùi đứng lại bên vệ đường, vẫy tay nhìn cái chuyến xe hạnh phúc nói bye bye. Tôi lỡ rồi, song tôi cũng không lên đâu, tôi sẽ chọn tự do!”.

Vài dòng tiểu sử Tốt nghiệp khoa tiếng Trung ĐH Quốc gia Hà Nội nhưng lại thích làm báo, thế là quyết làm bằng được. Vào một tờ báo thuộc loại ăn khách nhất của tuổi teen, với tất cả những vinh quang ngọt ngào của nghề nghiệp, rồi một ngày bỗng thích mở trường dạy thư pháp, thế là về vận động ngay sư cụ chùa Tào ven hồ Tây gần nhà cho phép dùng nhà chùa làm địa điểm mở trường, rồi hăng hái đóng bàn đóng ghế, vận động mọi người đến học, còn mình thì dạy gần như không công. Đến khi đang yên ấm làm phóng viên mảng giáo dục ở một tờ báo lớn nhất miền Bắc, lại quyết định khăn gói sang Đài Loan theo một học bổng thạc sĩ về xã hội học. Và bây giờ chị trở về để chăm mẹ chồng ốm, cùng lúc làm chương trình “Kết nối trẻ” 5 phút một tuần cho VTV6, kiêm chuẩn bị cho một dự án về giới thiệu du lịch Đài Loan (tự viết kịch bản, tổ chức quay, tự làm MC). Sau nữa là một dự án về Ngày văn hóa VN ở Đài Loan: “Nhất định sẽ không có áo dài và nón lá, nem và phở. Tôi muốn người ta biết đến một VN đương đại, đang sống, đang thở, cùng cả thế giới. Nhất định tôi sẽ tư vấn để công việc tổ chức diễn ra rất khác, mà vẫn rất VN”. Sau tất cả những công việc đó, lại xách vali lên đường. Con gái chị năm nay 7 tuổi, chị đi năm con 3 tuổi. Biết mình không thể chăm nó tốt như ông bà nội, nên chị lại ra đi một mình

Trái tim Việt Nam

Nhạc & lời & trình bày: Tuấn Khanh


Em có yêu không, tuổi xuân thờ ơ?
Vui sống vô tri cứ như cầm thú
Không hay chung quanh nỗi đau con người
Miệt mài ca hát, đói khát niềm tin

Em có hay không trái tim Việt Nam
Qua bao đau thương vẫn nguyên lẽ sống
Có rớt nước mắt vẫn ngẩng cao đầu
Người người chia sớt để qua bể dâu

*** Nếu có chết ngày mai
Chỉ xin được thấy đất nước tôi tự do
Hãy nắm chặt bàn tay
Để gieo mầm sống ước mơ ngày mai
Việt Nam phải vẹn nguyên
Không thẹn cùng tổ tiên

Em có nghe không, nước non Việt Nam
Rên siết phân ly trong tay kẻ gian
Hãy cất tiếng nói để mãi lưu truyền
Lời thề giữ lấy nước Nam vẹn nguyên

Tiếng thét giữa trời xanh

Tiếng thét

Một tiếng thét giữa trời xanh_Sóng dậy.
Đất nước này không phải của_ Riêng ai,
Núi trả núi, sông đền sông_Đòi lại.
Nam sơn hà một dải định_Thiên thư
Trong Vũ trụ bao la không_Cùng Tận
Việt Nam mình bất khuất sử_Lưu danh
Sông có cạn, núi có mòn_Vẫn giữ
Lệ có nhòa, máu có đổ_Xông lên!

Tác giả: Sean Nguyen

Viết lên trang giấy trắng

Ảnh của chú Mai Kỳ chụp sáng 9/12 trước ĐSQ Trung cộng

(nguyên văn chú thích của nhà báo)

Vào Blog của nhà báo Xuân Bình, tôi muốn comment những giòng này nhưng post nhiều lần vẫn không được ? Đành mang về blog mình vậy:

"Xin phép được là người tiếp theo mang "Tổ Quốc" về blog mình. Tôi thực lòng ao ước bài này sẽ đưa vào sách giáo khoa cho trẻ...Thật cảm ơn, "Tổ Quốc" đang đánh thức mọi tâm hồn Việt Nam"

Tổ Quốc

Hôm nay con là người trẻ tuổi nhất trong đoàn biểu tình phản đối TQ xâm lược Việt Nam. Lần đầu tiên con đi biểu tình. Lần đầu tiên bố muốn dạy con bài học về tình yêu Tổ Quốc.

Bố định sẽ viết “ Tổ Quốc” sau khi xem xong chương trình thời sự của VTV để nghe ngóng động thái chính thức từ phía chính phủ sau sự kiện này. Vẫn biết là là vô vọng và đến cuối chương trình không hiểu sao bố đã lịm đi. …(Con vẫn biết là bố chưa bao giờ đi ngủ sớm) Hình như bên tai bố còn vẳng tiếng ông phó thủ tướng kêu gào đội mũ bảo hiểm để…bảo trọng?! Thật hãi hùng trong giấc mơ bố nhìn thấy có hai Tổ Quốc. Một Tổ Quốc của bố con mình. Nơi có đảo Ngọc Vừng với lũ chim ruồi có mỏ nhọn và rất dài. Nơi có bầy cá nhiều màu bơi tung tăng dưới biển Ninh Vân. Nơi chúng mình có những lần trượt cát vô cùng lý thú ở mũi Né. Nơi có Đà Lạt mây bay lẫn trong bờm ngựa… Còn một Tổ Quốc khác của các chú công an những người lạnh lùng nhìn những người đi biểu tình như tội phạm. Những người xua đẩy bố con mình ra khỏi vỉa hè 46 Hoàng Diệu, một con đường mang danh một người dân Việt đã tuẫn tiết khi đất nước bị nạn ngoại xâm. Chúng ta đã bị đẩy khỏi đường biên của tình yêu nước bằng những lời quát tháo, hích đẩy và cả những lời nói ngớ ngẩn. Một chú mắt trợn ngược nói như quát: chỉ có các ông các bà biết yêu nước? Yêu nước phải đúng pháp luật chứ!? Bố tiếc cho thái độ ứng xử của những người ra lệnh và những người chỉ biết thừa lệnh. Để có uy quyền như cảnh sát Anh ( một nước dân chủ và giàu có) hay đàng hoàng như quân cảnh Nepal (một quốc gia đói nghèo, độc tài) cũng cần phải mất nhiều thời gian.

Nhưng mà thôi Phim ạ, chuyện đó nhỏ, chúng ta bỏ qua. Hôm nay Bố muốn trao đổi với con về Tổ Quốc- Chiến Tranh và Thái độ của chúng ta.

Bố không nhớ rõ ai đó đã từng ví dân tộc ta như nàng Kiều. Nay ngã vào tay Sở Khanh, mai không thoát Tú Bà, mốt thoảng qua chút danh giá Từ Hải… Một số kiếp trầm luân đầy ô nhục. Chúng ta từng chịu 1000 năm Bắc thuộc, hơn một trăm năm Pháp thuộc và hơn nửa thế kỷ bị Trung cộng, Nga xô, Mỹ xâu xé. Thế hệ ông bà con từng cay đắng vì câu thơ: nếu lịch sử chọn ta làm điểm tựa. Ôi sao có một thời người ta ngây thơ, hồn nhiên đến vậy. Thực lòng bố nhìn đất nước ta mấy chục năm qua thật giống như những quân cờ trong cuộc chơi của những đại bá mà thôi. Những quân cờ trong bàn cờ bố con mình vẫn chơi sau mỗi bữa ăn. Những quân cờ chẳng thể tự nó làm nên chiến thắng. Chúng ta có Tổ Quốc. Chúng ta phải gìn giữ nó. Nhưng chúng ta đừng điên khùng hoằng dương thần chiến tranh. Nói như nhà thơ Nguyễn Duy: người thua trận đầu tiên luôn là người dân chúng ta. Huân chương ái quốc thì đỏ rực trên ngực những người… xa trận mạc, không bao giờ gần mũi tên hòn đạn. Máu ở đây còn hoa ở đâu?

Trên blog của mình chú Huy Đức có đưa ra bài học Thái Lan một dân tộc tự hào là không phải đương đầu những đế quốc to. Bố đã từng mua cho con những robot rất đẹp trên đường Rama 2, con đường mang tên ông vua mở đầu cho lịch sử của dân tộc Thái với những hòa ước Bồ, Hà, Anh. Lịch sử dân tôc Thái hôm nay được viết lên từ hòa bình. Cách đây hình như 11 năm, bố đã đọc bài của chú Vũ Mạnh Cường sau khi đi Tiệp Khắc về. Bố nhớ như ghi khắc câu của một người bạn Tiệp Khắc đã nói với chú VMC: để hôm nay các bạn có thể ngẩng cao đầu và gõ gót giày kiêu hãnh trên đường phố Praha cổ kính, diễm lệ, đã có biết bao lần dân tộc chúng tôi đã cúi mặt trước kẻ thù.

Vậy bố viết những dòng chữ này có gì mâu thuẫn với việc đưa con đi biểu tình không? Câu trả lời là : Không! Lúc này đây, dù ông Lê Dũng có nói chúng ta tụ tập, hoạt động chưa có phép thì chúng ta phải có tiếng nói, hành động của mình để có áp lực cho bản thân và cả cộng đồng cùng tìm kiếm những giải pháp tốt nhất trong việc bảo vệ chủ quyền đất nước. Ít nhất thì cũng phải để cho những kẻ xâm lược hiểu rằng đi cướp đất không phải là việc thò tay vào túi quần đùi. Cuộc chiến bảo vệ chủ quyền chắc sẽ cam go lâu dài và chẳng dễ dàng chút nào. Chúng ta đi biểu tình để ít nhất cũng “hiểu” và… “cảm thông” với những “khó khăn” trong nội bộ những người cầm quyền. Có nhóm thân Mỹ. Có người thân Trung cộng. Có những người trong số họ đang được chính Trung cộng bảo hiểm cho chiếc ghế quyền lực. Ở Bắc Hàn có người trong số họ còn cầm văn bản và đọc ê a câu: “nhân dịp này tôi đề nghị chúng ta nâng cốc”. Có những người thật tươi tắn ở Phù Tang khi khói hương chưa tan lạnh trên nấm mồ bao người xấu số ở cầu Cần Thơ. Có người còn lên truyền hình đổ vấy cho phương pháp tính toán sai về mức độ của tình trạng lạm phát …những người này hạnh phúc thật. Chắc vợ con họ chẳng bao giờ phải đi chợ với cái đầu đầy toan tính, với cái miệng leo lẻo mặc cả như mẹ con.

Chúng ta đi biểu tình cũng là để có cơ hội bộc lộ rõ mình hơn. Bố dốt tiếng Anh. Trước khi viết khẩu hiệu bố đã cẩn thận gọi điện cho một chú giỏi tiếng Anh để biên tập lại. Vậy mà chúng ta đã viết gì? Truong Sa- Hoang Sa of Viet Nam. Khi hình ảnh của chúng ta được pốt lên không biết bao tờ báo và blog thì cũng là lúc Bố cay đắng, nhục nhã khi đọc được một comment: đại diện cho trí thức VN là thế này sao? Chúng ta kém cỏi từ câu nói, từ chữ viết. Chúng ta thua ngay từ những phút khát khao chiến thắng nhất. Vậy là bài học đầu tiên bố con mình phải học là tự nhìn nhận lại bản thân, nhìn nhận lại Tổ Quốc, nhìn nhận lại phép hành xử của kẻ yếu trong thời loạn lạc. Khi thiếu tri thức, nghèo tiền bạc chúng ta phải nhẫn nhục nhiều, nhiều năm để học cách chiến thắng thôi con ơi!

Khi viết đến đây bố đọc được lời một số người kêu gọi chiến đấu hay loan tin họ đã đánh sập một vài trang web của Trung cộng. Con có đồng tình không? Riêng bố thì không! Bố nhớ lại những ngày đau thương năm 1979. Bao người dân đã gục ngã trước mũi súng kẻ thù. Ở hậu phương bọn học sinh như bố và tất cả mọi người cứ hát váng bài ca "Tiếng súng đã vang trên bầu trời biên giới..." Đài tiếng nói VN phát đi phát lại "Sức mạnh của người VN chúng ta" - bài xã luận đăng trên báo Nhân Dân của ông Hoàng Tùng. Bố không kìm được nước mắt khi nhớ lại bác Minh con đã khóc khi kể về những người đồng đội trong hải đoàn của bác đã chết thảm trước đại pháo của hải quân Trung cộng ở Trường Sa năm 1988. Kể từ đó đến nay, hải quân ta vẫn không đủ sức vượt qua hình ảnh của những tấm bia tập trận của hải quân Trung cộng. Làm sao để họ không bắt nạt khi mình thua kém về mọi điều? Đã đánh phải thắng. Đánh để thua thì chỉ nướng dân chứ không phải là yêu nước. Con hãy tự nghĩ về việc cần làm của mình. Bản thân bố sẽ tiếp tục đi Trung Quốc nhiều hơn để hiểu vì sao Trương Khiên mở đường sang Tây vực? Vì sao Trịnh Hòa vượt Ấn Độ Dương? Vì sao Lý Bạch viết thơ... say? 6 năm qua bố đã đi từ Thượng Hải qua Cam Túc Đôn Hoàng, từ đáy bể tắm của hoàng hậu Trung Hoa tới đỉnh Everest, từ hạ nguồn tới thượng nguồn Hoàng Hà hay nhiều điểm quan trọng của Vạn Lý Trường Thành...Bố luôn tự hào là một trong những nhà báo có nhiều bài viết nhất về văn hóa Trung Quốc. Cần phải học cách để trở thành một dân tộc lớn. Lúc đó chúng ta sẽ tính sổ Tam Sa mà không phải đổ máu dân đen. Phải tìm mọi cách để dụ người Tàu vào một thế trận nào mà ở đó sức mạnh của người VN chúng ta là vượt trội! Bài học ấy ông Lý Thường Kiệt vẫn để lại ở gần đền bà chúa Kho nơi gia đình mình hay đi lễ. Bài học ấy ông Trần Hưng Đạo còn cất dưới đám cỏ bên bờ sông Lục Đầu Giang nơi con vẫn hay vầy bùn mỗi lần bố con mình đi Kiếp Bạc. Bài học ấy ông Trần Khánh Dư vẫn để lộ trong những con sóng vỗ mạn tàu những lần bố con mình lang thang Vân Đồn...

À tí nữa thì quên, thứ bảy tuần trươc chúng mình đạp xe một vòng quanh hồ Tây. Chúng mình đọc lại rất nhiều tư liệu lịch sử. Con có kế nào như Khổng Minh Không lấy hết đồng đen của Tàu đúc một cái chuông xong rồi lùa con trâu đại bá xuống đáy hồ Tây chơi một lần cho đã. Học xong bài đi rồi nghĩ kế nhá! Bố đợi!