Nỗi niềm

Xã hội luôn đi lên, văn minh rồi lại văn minh hơn nữa, cũng như vậy nên tôi cứ thấy ngày Nhà giáo năm sau lại có phần tấp nập hơn hẳn năm cũ.
Từ vài ngày trước 20 -11, các cửa hàng vải vóc, quà tặng, siêu thị vv... người ta mua mua bán bán thật nhộn nhịp, có nơi bước vào chẳng còn chỗ chen chân...
Vài ba hôm trước đây tôi có ghé vào tiệm nọ để ăn sáng, nghe bàn bên cạnh người ta vừa ăn vừa tự nhiên rôm rả bàn chuyện mua quà cáp biếu thầy cô, họ bàn bạc sôi nổi ồn ào chẳng thua gì chuyện sập nhịp dẫn cầu Cần Thơ vậy! bàn một lúc tôi nghe một người trong số họ đề nghị "Thôi bỏ phong bì tiền đô cho rồi!" Phụ huynh mà đến nước này thì bó tay thật!
Lại nói về phần học sinh, học sinh ở mỗi lứa tuổi lại có kiểu "ăn theo" ngày Hiến chương bằng đủ mọi hình thức, học sinh ở bậc THPT chúng thăm thầy cô lè lẹ cho xong là tổ chức đi chơi xa, đi cáp treo, đi đảo, hát karaoke, thậm chí còn rủ nhau đi nhà hàng nhậu nhẹt bù khú chẳng khác gì mấy tay nhậu chuyên nghiệp! thi thoảng trong cuộc vui ấy cũng thấy có mặt cả thầy cô giáo.
Bọn trẻ ở tiểu học cuối cấp hoặc bậc THCS,vì bé hơn nên trông "lành" hơn chút ít, chẳng đi được xe máy chúng kéo nhau nghêu ngao đi xe đạp cả đàn đến thăm thầy cô, nhiều thầy cô nhà đóng cửa im ỉm chúng lại kéo nhau đi ăn hàng ăn quán, vào tiệm net khi trên tay còn cầm cây hoa giấy hoặc gói quà gì đó.
Tôi ngậm ngùi ôn lại chuyện thời học sinh của mình cách đây mấy mươi năm trước, lúc ấy làm gì có ngày nhà giáo nhà giếc ầm ĩ như bây giờ.

Ấy là vào năm cuối bậc tiểu học để chuẩn bị thi vô lớp Đệ thất (lớp 6 bây giờ), thâỳ phụ trách lớp tôi lúc đó tên thầy Hòa, tuổi thầy độ hơn bốn mươi, có một vợ ba con. Thời ấy đâu ai nghĩ ra chuyện dạy thêm để kiếm ra tiền nên nhà giáo đa số là nghèo, thêm dạy lũ học trò nghèo, thày tôi nghèo cũng phải.

Thầy Hòa phải mỗi tội hơi nhỏ con, học lớp cuối tiểu học mà tôi nhớ thầy cao hơn chúng tôi không quá cái đầu, đứa cao nhất lớp tôi cũng xấp xỉ gần bằng thầy, sau này thầy kể chuyện ở quê lúc nhỏ thầy có tên gọi "Hòa còi" là do vậy, tuy thế nhưng đến giờ thầy dậy môn Quốc văn thì chẳng chê vào đâu được, tôi mê mẩn môn Quốc văn nhiều hơn nhờ đã được học nhiều ở thầy, thầy kỹ lưỡng uốn nắn từng cách đọc sao cho diễn cảm, phát âm thế nào cho đúng, cho hay, cho thu hút người nghe... Đôi khi vượt ra ngoài trang sách chúng tôi được thầy dẫn dắt trở về quá khứ của tổ tiên ông bà..., những giai thoại về Trạng Quỳnh, Ba Giai Tú Xuất, vê bà chúa thơ Nôm Hồ Xuân Hương, ra đến năm châu bốn biển có chuyện bên nước Trung Hoa Ấn Độ, chuyện phi thuyền Apollo bay lên cung trăng...
Đến gần giữa năm học, hôm ấy thầy tự dưng hỏi cả lớp có ai muốn thi đậu Đệ thất vào trường Trung học của thị xã? Thi đậu lên Trung học mà trường công lập thì đứa nào không mơ, cả lớp hào hứng dơ tay chẳng thiếu một ai, thầy nói từ ngày mai mỗi tuần vài ba buổi các em đến nhà để thày rèn luyện thêm môn toán và môn Quốc văn. Tôi về báo ngay với cha mình, ông phấn khởi gật đầu bảo được thế thì tốt quá, từ đó chúng tôi cứ đến ngày lại được đi học ở nhà thầy Hòa.
Nơi tôi ở thuộc vùng cao nguyên, bước ra ngõ đã gặp đèo gặp dốc, dốc cao chót vót, dốc ngoằn ngoèo nên đi học hầu như đứa nào cũng đi bộ. Những hôm đến học, gian nhà nhỏ của thầy bị gần ba muơi đứa tụi tôi, cả lớp con trai nhiều hơn con gái giăng chật kín, đâu có bàn có ghế gì cho nên đám thì lăn lê, bò toài dưới chiếu, đám thì lum khum trên cái phản cũ, những hôm đi học đông đủ thì chật hẳn, phải tràn cả ra thềm xi măng ở hiên trước, thôi thì đủ kiểu, miễn sao có chỗ để viết, để nghe, để hiểu bài đã là sướng lắm. Đi học thì đứa đến trước đứa đến sau...thầy tôi bắt chờ đến đủ cả rồi mới bắt đầu vào học, thỉnh thoảng có đứa bị thầy bắt quỳ sưng vù đầu gối vì tội không làm bài nhưng chẳng thấy đứa nào tả oán thầy mình đến một câu.

Có hôm chúng tôi lân la xuống gian nhà sau để chơi với đứa nhỏ độ hơn ba tuổi con của thầy, mới hay nhà thầy ăn uống cũng đạm bạc, nhìn trộm tôi thấy trên đĩa chỉ vài con cá kho khô, mớ rau lang luộc hoặc bát canh mồng tơi, thỉnh thoảng thấy có chén thịt con con chắc để dành cho đứa nhỏ.

Đám học trò lâu lâu có đứa mang đến vài ký khoai mật nhà trồng được, hộp kẹo mạch nha hoặc ràng bánh tráng mè thầy cũng vui vẻ nhận nhưng dặn dò đừng đem gì nữa nhé, mùa bắp đến lại có đứa khệ nệ khuân cho thầy gần nửa bao tải, thầy trò tụm lại chặt đầu đuôi xếp vào thùng chất củi luộc, học xong thì bắp cũng vừa chín, chia đủ mọi người, quả lớn bẻ đôi, quả nhỏ thì được ăn cả, bắp mới hái ngọt lừ, thầy trò ăn quây quần bên nhau đầm ấm như một gia đình lớn.

Đi học nhà thầy ròng rã, chỉ một đôi hôm phải nghỉ do thầy bị cảm còn lại hầu như tôi không bỏ sót bữa nào, cha tôi hay động viên cố gắng lên, vào trường công là danh giá lắm!

Cuối cùng rồi kỳ thi cũng đến, thấy chúng tôi ra vẻ âu lo căng thẳng, thầy dặn đi dặn lại: phải bình tĩnh, phải tin ở mình, đừng lạc đề... nhớ dò lại bài cẩn thận, đừng chủ quan, viết chữ cho đẹp vào, câu nào dễ làm trước vv...
Thi xong chúng tôi dài cổ đợi đến ngày xem niêm yết kết quả, chuyện thật khó tin, cả lớp đậu vào Đệ thất gần hết, chỉ rớt đâu có vài đứa! Đa số chúng tôi vào được trường công của chính phủ, trong số đó có tôi. Bọn tôi ào chạy lên nhà thầy reo hò sung sướng đến khản cổ, thầy ôm lấy đám học trò mắt như rưng rưng gần khóc, hứa sẽ bảo cô nấu nồi chè đậu đen để ăn khao cả lớp một bữa ra trò, thời ấy chúng tôi ăn cơm độn bắp, khoai mì, bo bo nói gì đến món chè đậu đen đứa nào cũng thấy trong bụng lâng lâng...
Tết năm đó, chú tôi ở Đà Lạt gửi xuống cho ba tôi 1 cặp trà quý, loại trà ướp hoa lài đựng trong hộp thiếc, ba tôi gói ghém lại cẩn thận bằng giấy kiếng đỏ, chọn mua thêm tấm thiệp có hình bông mai vàng lấp lánh kim tuyến, tôi mím môi nắn nót ghi vào bên trong hàng chữ "Nhân dịp xuân về, em kính chúc thầy cùng gia quyến An Khang -Hạnh phúc"
Đó là lần đầu tiên tôi được mặc bộ quần áo tươm tất, tay ôm gói quà trịnh trọng để đi đến tết thầy, trong lòng tôi tràn ngập nỗi biết ơn, lòng kính phục và hãnh diện xiết bao về con người tôi được gọi bằng thầy ấy mà bẵng đi đã mấy chục năm, quá nửa đời người rồi tôi vẫn nhớ như in trong trí.
Ngày hôm nay mỗi năm một lần bọn trẻ học sinh có ngày Hiến chương các nhà giáo. Tính ra mỗi một cuộc đời làm học sinh có đến mười hai lần ngày Nhà giáo cơ đấy. Không biết trong bao nhiều lần con cái tôi đến nhà thăm thầy thăm cô, đã bao giờ trong tâm hồn chúng có được những tình cảm trong sáng, thiêng liêng, cao quý, tâm phục khẩu phục thực sự dành cho người thầy người cô mình dạt dào như chúng tôi thời xa xưa ấy không nhỉ, có ai vui lòng giúp tôi một câu trả lời ?

"Ta đưa lũ trẻ về đâu?"

Trích bài viết trên báo Việt Nam net ngày 18/11/2007

Làng tôi nằm ven sông Hoàng Long thơ mộng, quê hương của vua Đinh Bộ Lĩnh với cố đô Hoa Lư (Ninh Bình). Hai huyện Gia Khánh và Gia Viễn là vùng đồng chiêm trũng, rất nhiều núi đá vôi, có trái núi đứng trơ vơ giữa cánh đồng. Ngày xưa không có đê ngăn, vào mùa nước lụt, cả vùng trông như biển mênh mông. Cổ nhân yêu thơ văn lai láng, đi thuyền qua thấy đồng nước trong xanh, hoa súng tím với sơn thủy hữu tình nên gọi đó là Hạ Long cạn.

Khi học lớp 3 có bài đọc thêm về "Hạ Long cạn" đầy chất thơ, tôi mang về cho bố xem, ông thở dài: "Biển nước và núi non đẹp đấy nhưng làng ta mất mùa". Đồng trắng nước trong, một mùa lúa nên quê tôi nghèo khó, thân phận ấu thơ chúng tôi vì thế cũng nghèo.

Tôi nhớ lúc học lớp hai (1962) trường làng, thầy giáo Lan, một người vùng Nho Quan không hiểu sao cái tên lại giống tên con gái, thông báo cả lớp nộp giấy khai sinh để làm học bạ. Tôi về hỏi thì mẹ tôi bảo: "Ngày xưa đẻ mày ở cái hang trong núi Nhội, lúc tản cư chạy Tây càn thì làm gì có giấy khai sinh. Mẹ chỉ nhớ khoảng tháng một hay tháng hai gì đó. Vừa đau đẻ vừa đói làm sao mà nhớ được ngày tháng". Hỏi tản cư năm nào mẹ tôi cũng chịu.

Thầy giáo Lan nghe chuyện bảo tôi: "Để thầy giúp". Tên tôi vốn là Giang Tử Tế theo dòng họ, con trai đều có tên đệm là "Tử". Vốn liếng vài chữ Nôm, bố tôi mong con lớn lên thành người đàng hoàng tử tế nên đặt tên con như vậy. Nhưng thầy Lan bảo "Tử là chết, không nên dùng. Thầy chọn tên đệm là Công giúp em bay xa như chim".

Lên uỷ ban xã để lấy dấu, thấy tên tôi giống tên ông chủ tịch xã nên cán bộ xã tự thêm chữ "H" vào giữa để không "phạm húy". Mang về nhà, bố tôi xem và quát ầm: "Tên đệm sai rồi. Anh giáo Lan không biết đấy, chữ Tử trong dòng họ nhà mình nghĩa là Con". Năm tuổi tôi đã thuộc lòng bài Tam Thiên Tự do bố dậy "tử chết, tồn còn, tử con, tôn cháu, lục sáu, tam ba". Đang học lớp hai nên tôi không hiểu ai đúng ai sai. Mang giấy khai sinh lên uỷ ban định đổi lại thì họ nói: "Triện uỷ ban có phải củ khoai đâu mà lúc nào cũng cộp được".

Sau này tôi mới hiểu, nhiều bạn trong lớp được thầy Lan đặt lại tên hoặc thêm đệm cho đẹp hơn. Ở quê lúc đó cha mẹ thường đặt tên con rất xấu để tránh ma bắt hay bị chết non mà thật ra do nghèo đói và bệnh tật gây nên. Những tên như Gầu, Sòng, Cò, Tý được thầy đổi lại thành Xuân, Quảng, Lập, Hằng rất đẹp. Vùng quê nghèo nên người thầy xưa phải nghĩ cả tên và làm khai sinh cho đám học trò.

Đến bài học ăn rau

Thời đó, tôi nhớ các bài tập đọc thiên về ca ngợi đất nước ta giàu có, ruộng đồng phì nhiêu, rừng vàng biển bạc. Khi vào lớp ba của thầy Huấn, tôi nhớ có bài tập đọc "Cần ăn rau", có câu đầu tiên: "Mấy hôm nay mâm cơm không có thịt cu Tý buồn thiu", nói về tác dụng của rau vì ăn thịt hay bị táo bón. Cu Tý vốn ăn thịt quen, thấy bữa cơm hôm ấy chỉ có rau nên không chịu ăn. Anh trai dỗ ngon ngọt là cần ăn rau, tốt cho tiêu hoá. Rồi chỉ ra mảnh đất trước nhà "Hôm nào anh em mình ra đó cuốc đất trồng rau" và cu Tý ngoan ngoãn vâng lời.

Tôi nhớ mang máng như thế vì bao nhiêu năm rồi, không rõ bài tập đọc ấy còn trong sách giáo khoa thời nay không. Nếu dùng cho trẻ em Hà Nội bây giờ sẽ có ý nghĩa giáo dục rất lớn vì chúng ăn quá nhiều thịt. Nhưng với thầy Huấn và đám trẻ chúng tôi thời đó thì hoàn toàn không thế. Nhà thầy có sáu con gái lít nhít nên rất vất vả. Tuy là giáo viên nhưng tôi đoán thầy cũng ít được ăn thịt vì trông thầy rất gầy, mặt mày hốc hác, thỉnh thoảng ho sù sụ. Bọn trẻ chúng tôi chỉ biết đến miếng mỡ vào ngày Tết, giỗ chạp hay đám ma may ra được cái đuôi lợn hay chân gà gặm cả ngày.

Giờ thầy giảng về bài tập đọc để lại ấn tượng khó quên. Mỗi lần nhắc đến chữ "thịt" như có nước miếng thầy cố nuốt vào trong, còn chữ "rau" thì giọng thầy nghẹn lại như đang nhai rau muống già luộc qua loa chấm muối. Lũ học sinh đang đói khát, nuốt nước bọt ừng ực như nhìn thấy đĩa thịt trước mặt mà phải cố gắp rau.

Sau gần 50 năm, tôi vẫn nhớ bài tập đọc và giờ giảng ấy dù lúc đó cảm giác của một học sinh lớp ba không rõ ràng như bây giờ. Thầy Huấn biết rõ bài "Cần ăn rau" ấy khó tiêu như thế nào. Thầy cười như mếu và bảo: "Sách viết lạ thật. Không hiểu sao thầy vẫn thích ăn thịt hơn vì ngày nào chả ăn rau" rồi thầy cố nháy mắt trêu đám học trò. Lũ chúng tôi cười reo lên: "Thưa thầy, đúng ạ".

Nhưng sống ở thời đó và sách giáo khoa nội dung như vậy, thầy chỉ biết bảo vài đứa đứng lên phát biểu nhắc đi nhắc lại: " Ăn thịt không tốt cho dạ dày", còn bọn "quỉ sứ" đói khát chúng tôi ra sức gào: "Cần ăn rau, không thèm ăn thịt".

Nhân cách nhà giáo và cuộc đời học trò

Lũ trò chúng tôi năm xưa lớn lên, mỗi đứa phiêu bạt một nơi. Một lần, vài bạn cũ gặp nhau ở Hà Nội lại có dịp nhắc chuyện thời đi học trường làng.

Biết bao thầy cô thời đó đã đặt tên, tính tuổi và khai sinh cho lũ trẻ quê mùa mà không biết rằng điều đó có tác dụng rất lớn với tương lai của chúng. Ngày nay, đám học trò ở vùng quê lam lũ thuở nào lại được nhiều người biết đến tên tuổi. Có anh đã lên đến thứ trưởng, vài chị là bác sỹ hàm cấp tá, người làm giám đốc trường đại học danh tiếng hoặc doanh nhân giầu có. Cái tên đệm "Công" cũng đã mang lại nhiều may mắn, giúp tôi bay đi khắp năm châu đúng như mong ước của thầy Lan. Đó là ơn trời biển không dễ gì sánh được của các thầy cô.

Lòng thương trẻ nghèo, kể cả việc như thầy Lan nghĩ cái tên đệm cho trò, đã giúp chúng tôi bước ra một cuộc đời khác sáng sủa hơn. Tôi còn nhớ nếu ai nghỉ học vì lý do nào đó, các thầy sắp xếp cho học phụ đạo sau giờ. Đôi khi hết giờ trên lớp, các thầy cho tôi đến nhà làm thêm bài tập. Biết tôi đi bộ bốn cây số đến trường, thỉnh thoảng các thầy cho tôi ăn bát cơm trước khi ra về. Rất lạ, thời ấy không ai nói chuyện trả tiền học ngoài giờ.

Nhìn vùng quê Ninh Bình, Thanh Hóa hay Nghệ An… những ngày lụt lội vừa qua, tôi chợt nhớ đến Hạ Long cạn thuở nào và biết rằng còn bao số phận nhỏ bé đang cần vòng tay rộng mở của các thầy cô. Nếu có tình thương đùm bọc, được dậy dỗ đến nơi đến chốn giúp các em trưởng thành, họ sẽ không quên những mái trường thân yêu trong đời và có cách sống nhân văn theo gương các thầy cô. Cách ứng xử của nhà giáo là tấm gương cho thế hệ trẻ nhìn vào và tự thấy mình trong đó.

Trong lễ tang cụ Vũ Trọng Kính, cựu đại sứ Việt nam tại UNESCO, người ta để ý đến một vòng hoa đặc biệt "Học trò Phạm Minh Hạc kính viếng Thầy". Hẳn người thầy đó phải có nhân cách như thế nào mới được sự kính trọng của học sinh kể cả nguyên Bộ trưởng Bộ Giáo dục (cũ).

Nghĩ về sách giáo khoa thời nay

Chúng tôi cũng không quên bài "Cần ăn rau" của thầy Huấn. Thương thầy nghèo, bản thân thèm thịt mà vẫn phải dậy "đừng ăn thịt" cho bọn trẻ con đói khát. Giờ đây, Việt Nam đã khác xưa khi hội nhập, nền giáo dục cũng đã tiến bộ nhiều. Dẫu vậy, tôi vẫn mong các nhà cải cách giáo dục thời nay nên nhìn lại những trang sách giáo khoa có thật sự mang ý nghĩa giáo dục không. Rất nhiều người trong số họ đã trải nghiệm như tôi nên không ai muốn lỗi lầm hôm qua nhắc lại trong trang sách hôm nay.

Mỗi bài tập đọc và ngôn từ cho trẻ em phải là một tác phẩm văn chương. Đó không thể là một bài "viết để mà viết" với nội dung xa rời thực tế như kiểu kêu gọi lũ trẻ "cần ăn rau" trong khi ngày nào chúng cũng ăn bắp cải luộc thay cơm. Những bài văn khuôn sáo hay trang lịch sử tô hồng không có thật trong đời sẽ làm cho học sinh thơ ngây và thầy cô yêu nghề cảm thấy mâu thuẫn giữa sách vở và cuộc sống. Chỉ cần một sai sót trong một trăm cái đúng cũng làm người ta nghi ngờ tất cả những gì viết trong cuốn sách.

Người Nhật sau thất bại chiến tranh đã dạy học sinh rất thực tế “Nước Nhật rất nghèo không có tài nguyên, nếu thế hệ các em không cố gắng học hành thì không thể đưa dân tộc ra khỏi đói nghèo”. Chúng ta biết đấy, bây giờ nước Nhật là cường quốc kinh tế thứ ba trên thế giới sau 60 năm. Còn chúng ta với “rừng vàng biển bạc” vẫn là nước nghèo dù hơn ba mươi năm chiến tranh đã qua đi. Nếu bay từ Viên Chăn (Lào) về Hà Nội, nhìn xuống dưới cũng biết đâu là biên giới hai nước. Vùng còn rừng cây xanh tươi bạt ngàn chính là nước Lào, còn phía Hòa Bình, Điện Biên “rừng vàng” đã thành đồi trọc.

Sách vở tô hồng hay không đúng sự thật sẽ không giúp gì cho sự nghiệp trồng người. Sai lầm trong định hướng giáo dục, những trang sử hay truyện cổ tích nhầm lẫn có thể làm hỏng vài thế hệ. Đã có học sinh tự hỏi tại sao nhà trường dậy cách sống vị tha, khen cô Tấm hiền từ trong khi cô lấy nước sôi dội lên đứa em của mình? Tình mẹ ở đâu mà chị Dậu bán con?

Những điều không chính xác cần phải đính chính rõ ràng và quan trọng nhất phải tôn trọng sự thật lịch sử. Đầu óc thơ ngây trong trẻo của trẻ em không thể bị vẩn đục bởi lỗi lầm của người lớn. Ai là anh hùng thật hay nhân vật hư cấu một thời với mục đích tuyên truyền nên giải thích rõ. Truyện xưa nào là truyền thuyết, chiếc xe tăng nào vào dinh Độc Lập đầu tiên, hay ai cắm cờ ngày 30-4-1975 cần được viết bằng mực đen trên trang giấy trắng học sinh.

Nếu không, những giáo viên có tâm huyết với nghề sẽ tự hỏi "Ta đưa lũ trẻ này về đâu?". Tâm hồn trong trắng học trò kia không biết đúng hay sai như đứa trẻ lớp hai làm sao hiểu được có mấy chữ "Tử" trong Hán Nôm. Thời mở cửa với thế giới bên ngoài, giữa bao thông tin đa chiều, chỉ cần một cái “nhắp chuột”, không cẩn thận, chúng lớn lên dễ trở thành thế hệ sống trong ảo ảnh về quê hương, mơ hồ về Tổ quốc, phán xét thầy cô, đòi xem lại lịch sử và thậm chí lên án cả những người đã từng hy sinh xương máu cho dân tộc. Nếu điều đó xảy ra thì chính chúng ta là người có lỗi.

Đoá hoa biết ơn thầy cô

Lũ trò chúng tôi thời ấy nay đã vào tuổi ngũ, lục tuần. Thầy Huấn của chúng tôi đã khuất núi từ lâu vì bệnh lao phổi. Thầy Lan không biết ở đâu. Nhìn vùng Nho Quan ngập trong biển nước, người leo lên cả dây điện tránh lũ, quan tài trôi lềnh bềnh, không hiểu sao tôi vẫn bị ám ảnh nhất về những ngôi trường ngập trong nước lũ, về hình ảnh một cụ già 80 đang ôm cháu chắt chạy lụt. Gần năm mươi năm trước, các thầy giáo của tôi không thể nghĩ rằng hôm nay lại có đứa học trò ngồi phía bên kia Thái Bình Dương và viết những kỷ niệm trường xưa. Ấn tượng tuổi thơ thật khó phai.

Ngày 20-11, tôi đến chơi nhà người bạn học cũ là giáo viên. Nhà chị đầy hoa và tràn ắp tiếng cười học sinh. Chúng tôi chợt nhớ ra chưa bao giờ tặng hoa các thầy. Thời đó, quê tôi không ai nghĩ đến trồng hay mua hoa tặng vì thế nhiều thầy cô không biết đến hương thơm của bông hoa ngày Nhà giáo Việt Nam.

Viết những dòng này, tôi xin được coi như là đóa hoa dâng tặng các thầy cô yêu quí, với niềm biết ơn sâu sắc đã giúp đám trẻ quê mùa chúng tôi may mắn nên người. Đó là những nhà giáo thiện lương sống trong nghèo khó, thanh bạch vẫn hết lòng vì học sinh thương yêu, dù đôi khi phải dậy những bài học trong sách giáo khoa đầy mâu thuẫn với đời thường khắc nghiệt.

• Hiệu Minh

Thư gửi Việt Nam net

Tôi hoàn toàn đồng ý với những gì bạn TL đã nêu ra trong bài viết. Đó là những chuyện "Biết rồi, khổ lắm nói mãi.." của hàng triệu triệu phụ huynh trên khắp đất nước này, tôi nghĩ nó không chỉ đơn thuần gói gọn ở cấp nào cả, lóc cóc còn cho con đi học ngày nào thì những việc như bạn đã nói còn đuổi theo các bậc cha mẹ cho đến khi chúng học xong chúng ta mới hết “nợ” vậy.


Như tôi đây, cháu lớn ngày trước cũng các câu hỏi đó, bây giờ đến đứa bé, năm nay bước lên cấp II cũng quanh quẩn hỏi lại các câu đó, đại loại như “Con thấy cô chỉ gọi những bạn học thêm phát biểu, v v và v v…” Làm cha mẹ biết trả lời thế nào, khó quá đi chứ!

Tôi nghe nói họp quốc hội kỳ này sẽ nêu ra thảo luận về việc “Nhà vệ sinh của các trường học…” việc này chắc hẳn làm cho đông đảo quý vị phụ huynh trên toàn quốc khấp khởi mừng, được chút nào hay chút nấy vậy, hy vọng một ngày không xa hệ thống nhà vệ sinh ở các trường học sẽ không còn đề bảng “ DÀNH RIÊNG CHO GIÁO VIÊN, CẤM HS SỬ DỤNG”
Xin cảm ơn bạn TL đã bỏ công sức viết bài "N+1 chuyện khó khăn khi đưa con đi học"

Thư gửi Việt Nam net

Nha Trang ngày mưa.

Kính gửi quý báo!

Sự thực tôi không thể hiểu nổi, với một vị thế của đài truyền hình quốc gia như Đài THVN, đại diện cho hơn 80 triệu người dân Việt lại có những quyết định sai lầm nghiêm trọng đến vậy trong chuỗi sự kiện về diễn viên TL của bộ phim truyền hình NKVA, nóicụ thể hơn chính là về chương trình phát sóng được gọi là “Buổi chia tay…”

Sự phẫn nộ, giận dữ và lên án của mọi tầng lớp xã hội trong suốt hơn tuần qua đã kéo theo những hệ lụy khôn lường...Cuối cùng để rồi mọi người và ngay chính cả nhà đài phải nhìn nhận một sự thật là uy tín của họ ít nhiều đang bị tuột dốc đến thê thảm, lòng tin của khán giả VTV trên cả nước nói chung đang dồn nhà đài đứng trước những khó khăn và thử thách nặng nề...

Từ đây, khán giả truyền hình sẽ luôn đặt ra đầy rẫy các câu hỏi cũng như những nỗi e dè, nghi ngại cần thiết được phát sinh, như một biện pháp bảo vệ tối thiểu lấy con em họ khi tiếp nhận thêm những sản phẩm văn hóa khác của một đài truyền hình mang tầm cỡ quốc gia. Điều ấy là hoàn toàn có thể?

Xin trân trọng cảm ơn quý báo.

Lena71296@yahoo.com

Ambulance

Tác giả: Lò thị Xíu, người dân tộc.

Tiểu phẩm: Phụ nữ......... thế kỷ hăm mốt

Lý do sáng tác: Bị ngộ độc cá nóc vào BV nằm phòng cấp cứu, mạch văn chương bỗng tuôn trào lai láng nên vừa phải truyền dịch vừa lóc cóc gõ bàn phím.

Vơ tơ vơ ngày tháng năm... hai nghìn lẻ bảy đã diễn ra một sự kiện văn hóa vô cùng đặc biệt và đầy ý nghĩa.

Nhạc hiệu chương trình vang lên hoành tráng: tèn tén ten……….

Đồng dẫn chương trình : Mờ xi Lã Huyền và Hoàng Huyền xuất hiện, giọng hoan hỉ:

Kính thưa toàn thể quý vị, quý ông quý bà, từ người già đến người chẻ, chúng ta đang tham dự đêm Chung kết cuộc thi Phụ nữ……..thế kỷ hăm mốt, chỉ ngay trong đêm nay thôi, chúng ta sẽ tìm ra người phụ nữ tiêu biểu, một đại diện xứng đáng, làm rạng danh cho người phụ nữ VN thế kỷ hăm mốt. Thưa quý vị, trong vòng Chung kết này, 10 thí sinh tiêu biểu của chúng ta đã trải qua nhiều vòng thi, với nhiều thử thách cam go, vất vả, là cơ hội để họ thí thố tài năng, sự thông minh, nhanh nhạy và đa dạng của mình.....

Hôm nay đây, trước bao nhiêu cái ca mê da cùng quý khán giả đông đảo tại nhà hát này, chúng ta chỉ còn lại 3 thí sinh, tài sắc vẹn toàn, thật duyên dáng, năng động và trẻ trung, mỗi người một vẻ, nói cho cùng thì ai trong số họ cũng xứng đáng với ngôi vị cao nhất, chúng ta hãy chờ trong giây lát để xem sự may mắn sẽ được dành cho ai…

Ngược dòng lịch sử, trải qua các triều đại xa xưa, đất nước ta đã từng xuất hiện rất nhiều nữ nhân nổi tiếng với tài sắc và đức độ như thái hậu Dương Vân Nga, bà chúa thơ nôm Hồ Xuân Hương, Trưng Trắc, Trưng Nhị vân vân và vân vân…

Ngày nay, chúng ta đang ở thế kỷ 21, thế kỷ của sự hiện đại và không ngừng phát triển để vươn tới đỉnh cao, cùng với xu hướng đó, nước VN ta đang đứng trước vận hội của mới, thử thách mới, người phụ nữ hôm nay cũng đang phải gánh vác những trách nhiệm rất cao cả, đối với xã hội, gia đình cũng như chính bản thân họ, phải làm sao để vừa phát huy được tài năng, sáng tạo, hiện đại nhưng vẫn giữ được nét văn hóa truyền thống, đâm bản sắc văn hóa Á Đông, những nét đẹp đặc trưng quý báu của người con gái VN với tứ đức: Công, Dung, Ngôn, Hạnh, và tam tòng: tại gia tòng Phụ, xuất giá tòng Phu, phu tử tòng Tử, thưa quý vị những điều ấy nghe đi nghe lại tưởng chừng đà cũ rích, nhưng giá trị nhân văn của nó không bao giờ bị sứt sẹo tí nào!

Thưa quý vị, vòng vo tam quốc, lạng qua lạng lại, bây giờ chúng tôi sẽ không để quý vị chờ lâu, chỉ trong ít phút nữa thôi, ban kiểm phiếu sẽ thông báo ngay kết quả, quý vị sẽ biết ai là người đăng quang ngôi vị cao nhất của cuộc thi Phụ nữ……thế kỷ hăm mốt.

2 Mờ xi quay sang 3 thí sinh và dặn dò : Chúng tôi sẽ đọc số báo danh, 2 bạn được gọi tên đứng qua một bên, bạn còn lại sẽ là người đăng quang ngôi vị số 1, các bạn hãy bình tĩnh, chúc các bạn may mắn

-Mờ xi Lã Huyền: Thí sinh mang số 12 Nguyễn Hồng Nhung

-Mờ xi Hoàng Huyền: Thí sinh mang số 51 Nguyễn Yến Vy

Mời 2 bạn bước qua một bên, thưa quý vị ,như vậy, vượt qua 2 bậc thí sinh đàn chị cũng rất tài ba, tuy chỉ là cô bé mới lớn, nhưng sự đam mê học hỏi không ngừng, đã giúp cô bé tạo được ấn tượng thật sâu sắc cho ban giám khảo đáng kính, cũng như toàn thể khán giả gần xa trên khắp nước VN, vượt biên giới sang tới năm châu bốn biển, chúng tôi long trọng tuyên bố ngôi vị danh giá nhất cuộc thi đã thuộc về thí sinh có số báo danh 19 đó chính là thí sinh Hoàng Vàng Hoe, cô đã đoạt giải quán quân trong đêm nay, thật tự hào và hãnh diện cho tuổi trẻ và phụ nữ nước ta, hãy hân hoan chúc mừng cho chiến thắng này của cô sau những ngày vất vả nhọc nhằn và cũng bầm trầy, đầy vơi nước mắt, vật vã với các vòng thi ..., vinh quang đã đến với cô một cách xứng đáng, cô sẽ là tấm gương sáng ngời để các bạn trẻ học hỏi và noi theo, xin chúc mừng Hoàng Vàng Hoe, cô đã đăng quang Phụ nữ……thế kỷ hăm mốt, xin mời các vị Đại gia lên trao vương miện, kỷ niệm chương và hoa cho các cô gái xinh tươi của chúng ta.

Kính thưa quý vị, đến đây chương chình Phụ nữ…thế kỷ hăm mốt của năm hai lẻ bảy đã khép lại, hẹn gặp quý vị ở cuộc thi năm hai lẻ tám, xin chân chọng kính chào.

TB : Chấm chấm để trống là do mờ xi ngân giọng hoặc thích …hiểu sao cũng được!

Để làm người thật khó

Bài viết trên báo Việt Nam net ngày 17 tháng 10/2007

Sự cố "Vàng Anh": Các bậc cha mẹ nói gì?

Trong bài viết này, tôi chỉ muốn bàn về chương trình "Nhật ký Vàng Anh" phát sóng lúc 22h ngày 15/10/2007, sau khi xảy ra “sự cố” của diễn viên thủ vai Vàng Anh. Đó là một chương trình tôi thấy rất phản cảm, không thể hiện thực chất tâm lý của những người trong cuộc. Các bạn thử nghĩ xem, trong tâm trạng của các “nhân vật” như vậy, liệu có tâm trí nào mà nam diễn viên thì đầu tóc dựng ngược, chải keo bóng mượt (như phim), còn nữ diễn viên thì vẫn tô son, trát phấn (cũng như phim). Rồi tất cả các màn khóc lóc, cảm thông của từng người đối với Thuỳ Linh…

Vậy, mục đích của “vở kịch” trên để làm gì?

Thứ nhất, để thỉnh cầu một tấm lòng vị tha, thông cảm từ phía khán giả dành cho Thuỳ Linh - diễn viên chính đóng vai Vàng Anh trong Nhật ký Vàng Anh phần 2.

Theo tôi, mục đích này sẽ không thể đạt được nếu Thuỳ Linh vẫn mơ ước trở thành con người của công chúng. Khi xem Thuỳ Linh khóc lóc trên tivi, tôi thấy có cái gì chưa ổn. Linh chỉ xin lỗi bố mẹ, xin lỗi ekíp làm phim, xin lỗi nhân vật Vàng Anh mà quyên mất người quan trọng nhất, đó là khán giả. Thùy Linh không một lời xin lỗi khán giả. Linh không những đã lừa dối khán giả mà còn coi thường họ. Vậy, liệu khán giả có thể cảm thông cho Linh?

Thứ hai, Ban biên tập chương trình "Nhật ký Vàng Anh" muốn khán giả tách bạch giữa Thuỳ Linh ngoài đời và nhân vật Vàng Anh trong phim. Vàng Anh là Vàng Anh, Thuỳ Linh là Thuỳ Linh, chứ không phải Thuỳ Linh là Vàng Anh và ngược lại. Họ muốn khán giả phân biệt, không đánh đồng nhân vật Vàng Anh xinh xắn, hồn nhiên, trong sáng, thần tượng của tuổi teen (theo quan niệm của họ) với Thuỳ Linh ngoài đời thường.

Theo tôi, mục đích này cũng không thể đạt được. Thuỳ Linh đã diễn khá đạt và thể hiện thành công trong vai diễn Vàng Anh. Thùy Linh đã thể hiện được cho khán giả thấy được một Vàng Anh là khuôn mẫu, thần tượng để tuổi teen hướng tới. Dưới con mắt của những người yêu quý nhân vật Vàng Anh thì Thuỳ Linh cũng là một thần tượng, đó là tâm lý gắn kết là dễ hiểu. Nhưng khi “thần tượng ngoài đời” bị sụp đổ thì tất cả những gì mà Thuỳ Linh đã làm để tạo dựng một hình tượng Vành Anh cũng bị sụp đổ theo. Đó cũng là một logic dễ hiểu.

Vậy nên, về phía Thuỳ Linh, Linh hãy coi đây là bài học, sự vấp ngã đầu đời mà bản lĩnh đứng dậy bước đi tìm con đường khác phù hợp với Linh hơn. Linh còn trẻ, xinh đẹp lại rất giỏi, không cớ gì Linh không thể không thành công trên con đường mới.

Về phía Ban biên tập trương trình “Nhật ký Vàng Anh phần 2”, tôi xin đề nghị hãy chấm dứt sản xuất, phát sóng sêri phim này ở đây. Hãy tôn trọng khán giả, hãy nghĩ đến nhu cầu, suy nghĩ của khán giả, đặc biệt nhất là hãy nghĩ đến sự phát triển của thế hệ trẻ, nghĩ đễn việc góp phần xây dựng cuộc sống trong sáng, lành mạnh, hợp thuần phong mỹ tục cho thế hệ trẻ trong thời đại ngày nay. (Trần Long, Vọng Đức, Hà Nội)

Nếu các cô gái mới lớn đều thế và được "thông cảm" thì XH sẽ thế nào?

Tôi là người đã từng sống và làm việc tại nhiều nước. Tôi cũng hiểu phần nào nền văn hóa của mỗi nước tôi từng qua. Ngay như nước Mỹ, nơi mà người ta sống rất thoáng, nhưng những hành động bột phát của những người đại diện cho công chúng đều bị lên án. Ở Việt Nam, những hành vi mang tính kích dục không lành mạnh càng không thể chấp nhận.

Qua đoạn phim, rõ ràng là Thùy Linh và bạn trai cố tình quay lại cảnh riêng tư một cách phơi bày chứ không phải cô ta là nạn nhân. Tôi không quá lời khi nói như thế. Ai cũng nói nên thông cảm cho cô diễn viên kia, nhưng có một ai ngồi nghĩ lại nếu các cô gái tuổi mới lớn đều làm như thế và đều được "thông cảm" thì xã hội này thế nào?

Chúng ta nghĩ thoáng nhưng cái nào là thoáng mới quan trọng. Con em chúng ta sẽ như thế nào khi tiếp thu những sản vật văn hóa của những người thế kia? Có phải cô bé kia quá nổi tiếng mà chúng ta thông cảm? Chúng ta nên nhìn vào sự thật, nhìn rộng hơn chứ không phải ngồi cạnh cô bé mà lên tiếng cầu xin sự thông cảm và cái nhìn thoáng. Ai đó đã từng nói đừng làm cho cô bé đau khổ. Vậy hành động của cô bé đã gây ra bao nhiêu tác hại vô hình cho nhiều người, tại sao chúng ta không lên án??? (Trần Hòa, hoa@...)

Thế còn hiệu ứng của Vàng Anh, ai chịu?

Cuộc sống rồi sẽ trôi qua dù hiện tại đầy khó khăn và thử thách. Theo thời gian, mọi người sẽ quên Thuỳ Linh, nhưng "Vàng Anh" không thể quên nhanh như vậy.

Người ta nhớ vì nó được xây dựng để hướng đến những gì tốt đẹp cho lớp trẻ. Có nhiều ý kiến phản cảm của nhiều người khi các nhân vật được xây dựng trên nền tảng của những gia đình giàu có, tầng lớp trí thức, tầng lớp có địa vị trong cuộc sống mà không quan tâm đến cuộc sống thực. Nếu nhận thức được nhân vật của mình thì Thuỳ Linh làm sao lại có một cuộc sống ngoài phim như vậy? Chúng ta đang tự lừa dối mình hay cùng chung sống với sự dối trá?

Nếu đoạn phim bị phát tán là lỗi của người phát tán thì sự dối trá càng khủng khiếp hơn nữa khi có những lời nguỵ biện kiểu như vậy. Anh có đời sống riêng nhưng đời sống đó phải là đại diện cho công chúng. Anh đứng trên công chúng ư? Anh sống thế nào mặc kệ, miễn là đóng phim hay được ư?

Ai sẽ chịu trách nhiệm về sự mất lòng tin của lớp trẻ khi nhân vật Vàng Anh bị sụp đổ? Hiệu ứng của xã hội còn để lại nhiều di chứng cho những nỗi đau khác mà không ai đo lường được. Ai chịu trách nhiệm đây? (Lan Dao, dieuhau03@...)

Bài học đắt giá cho tuổi trẻ

Bản thân tôi cũng không phải là người "bảo thủ" nhưng với một con người của công chúng mà để xảy ra chuyện như thế tôi nghĩ không thể tha thứ được.

Tuổi nhỏ ư? Tuổi nhỏ mà lại đi làm cái việc đó ư? Thật không thể tin nổi. Ở nước ngoài, hoa hậu chụp ảnh cho PlayBoy thôi chứ chưa nói là bị lộ băng sex còn bị tước danh hiệu, huống hồ việc xảy ra tại Việt Nam là một nước Á Đông. Thật đáng hổ thẹn cho những ai có suy nghĩ như thế.

Pháp luật VN không cấm làm việc đó nhưng thuần phong mỹ tục ở đâu? Giáo dục VN cũng đâu có dạy thế. Phải chăng "mất bò mới lo làm chuồng" Liệu Thùy Linh đáng thương hay đáng tội?

Tôi không thương xót những con người như thế nhưng tôi thấy tiếc, tương lai đang rạng ngời không biết gìn giữ, cuộc sống đang tươi đẹp không biết quí trọng.

Đi nhiều, học nhiều, biết nhiều mới thấy rằng để làm người thật khó, để làm người của công chúng lại càng khó hơn. Đây là bài học đắt giá cho những ai không biết quí trọng, gìn giữ những gì tươi đẹp mà cuộc đời ban cho. (Thanh Hải, congtythanhhai@...)

"Ngủ ngoan" nhé Vàng Anh...

Từ lúc còn học lớp 5, khi NKVA phát sóng tập đầu tiên, anh nhóc nhà tôi đã kết ngay serie phim truyền hình này, mặc dù tôi muốn phải đi ngủ sớm hơn nhưng tối nào cũng vậy, khó có tập phim nào cu cậu bỏ sót, nhân vật Vàng Anh cứ như vậy từ từ đi vào lòng các cô cậu bé, như thước đo mẫu mực về một học sinh ưu tú, một người bạn luôn biết quan tâm chia sẻ, một cô con gái ngoan ngoãn nết na, hình ảnh ấy có đôi khi theo các cô cậu bé vào cả trong giấc ngủ với đầy mơ ước của mình.

Xem phim không chưa đủ, cậu nhóc lần mò vào cả blog của chị Thùy Linh, comment ngay ở đấy, add được nick của chị, chat hay gặp chị nhảy Audition, cậu đem khoe ầm ĩ với mọi người.

Sau một thời gian dài, khi chuyển sang phần II của NKVA, ngày càng có nhiều những ý kiến phản hồi của khán giả trên cả nước, mỗi người một cách đánh giá, nhìn nhận, cả mặt tích cực lẫn tiêu cực của nó đều được nêu ra, rộng rãi và khách quan, qua đó để thấy hiển hiện một thực tế không thể chối cãi rằng bộ phim đã gây được sức ảnh hưởng mạnh mẽ như thế nào đối với lớp trẻ, đặc biệt là thế hệ tuổi teen và cũng đã có không ít những người làm cha làm mẹ, làm ông làm bà như tôi cũng đã góp phần trót yêu mến nhân vật Vàng Anh cùng các cô cậu bé, thật hồn nhiên và lắm trò..., tôi thầm nhủ với loạt phim này, nhà đài đang bội thu...

Mỗi ngày một chuyện, hết tập này sang tập khác, những câu chuyện đan xen với ý nghĩa mang tính giáo dục cho bọn trẻ ở nhiều tình huống cụ thể, tôi tin là có không ít phu huynh cũng đã bị cuốn vào đấy bằng một cách rất tự nhiên, và cũng như tôi, họ cùng vui buồn, đôi khi gợn chút suy tư, băn khoăn nào đó theo bọn trẻ...

22 h, tiếng nhạc hiệu của NKVA vẫn vang lên, vẫn rộn ràng những mơ ước..., và một điều chắc chắn, lượng khán giả cả nước xem NKVA đêm qua đã tăng đột biến, ngoài sức tưởng tượng, trong đó sẽ có những người ngồi trước màn ảnh nhỏ mà chưa một lần xem Vàng Anh.

Hình ảnh tiều tụy xác xơ của cô bé tối qua.., cuộc chia tay vẫn đầy nước mắt như bao cuộc chia tay khác, tôi thấy lòng mình ngậm ngùi, xót xa...Không chỉ có đêm qua, và cũng không chỉ có cô bé ấy , bắt đầu từ lúc mà bao hệ lụy của Thùy Linh -Vàng Anh râm ran khắp ngả, tôi cũng chỉ mong sao cho mình tìm được giấc ngủ ngon.